jura - Portal o jurze

data dodania: 2010-07-20 10:21:32

Ogrodzieniec – miasto w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ogrodzieniec.

W latach 1975-1998  miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Prawa miejskie posiadał w latach 1386-1870 oraz od 1973. Mieszkańcy należą do Parafii Przemienienia Pańskiego.

Miasto położone jest na obrzeżach Zagłębia Dąbrowskiego, w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na granicy dwóch mezoregionów: Wyżyny Częstochowskiej i Obniżenia Górnej Warty (Wyżyna Woźnicko-Wieluńska).

W centrum miasta krzyżują się drogi wojewódzkie 791  i 790. Od południa i zachodu do miasta przylega znaczny kompleks leśny, od północy złoża wapienne oraz nieczynny kamieniołom eksploatowany kiedyś przez cementownię Wiek, od północnego zachodu łąki przechodzące w dolinę Czarnej Przemszy, a od wschodu – pola uprawne. Na terenie miasta znajduje się 1207 budynków (stan na luty 2004) oraz 112 gospodarstw rolnych (stan na sierpień 2008).

Początki miasta sięgają prawdopodobnie XI wieku. Rozwijało się tu grodzisko rolników, myśliwych i smolarzy. W 1241 Ogrodzieniec został najechany przez Tatarów, którzy spalili miasto i zamek. Po najeździe drewniany dotąd zamek został odbudowany z kamienia.

Pierwsze zapiski historyczne o Ogrodzieńcu pochodzą z 1346[2]. Pod koniec XIII w. wybudowano w mieście zajazd. Położenie Ogrodzieńca sprzyjało rozwojowi handlu, którym trudnili się przeważnie Żydzi. W XIII i XIV w. w puszczach ogrodzienieckich organizowano polowania na grubą zwierzynę.

W 1784 Ogrodzieniec otrzymał przywilej na organizację 12 jarmarków rocznie. W 1795 był w zaborze pruskim (Nowy Śląsk), a od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie). W 1886 były tu 162 domy (w tym 26 murowanych) i około 1000 mieszkańców (w tym 163 Żydów).

Wojska niemieckie zajęły miejscowość 4 dni po rozpoczęciu II wojny światowej. 8 października 1939 ziemię ogrodzieniecką wcielono do III rzeszy. Podczas okupacji hitlerowskiej planowano zniemczenie nazwy miejscowości na Bonerburg (od Bonerów – XVII-wiecznych właścicieli zamku Ogrodzieniec), ale zmiana ta nie weszła nigdy w życie.

Do 1956 miejscowość znajdowała się w powiecie olkuskim, do 1975 i od 1999 w powiecie zawierciańskim.

Ważny ośrodek produkcji cegieł i materiałów budowlanych. W latach 1913-1999 działała tu cementownia Wiek – jeden z największych zakładów w regionie. Drugim ważnym budynkiem przemysłowym jest zamknięta w 1998 fabryka PMIB Izolacja Ogrodzieniec produkująca materiały ociepleniowe z wykorzystaniem azbestu.

Ważny ośrodek turystyczny leżący na Szlaku Orlich Gniazd. Przez centrum miasta przebiega POL Szlak niebieski.svg Szlak Warowni Jurajskich. Miejscowość nie obejmuje terenu zamku obronnego Ogrodzieniec, który tak naprawdę znajduje się w sąsiedniej wsi – Podzamczu.